Bu manzaralarla bahçelerde karşılaştınız mı?
Bahçelerdeki ağaçlarda demir noksanlığının (kloroz veya sararma) ana sebebinin ne olduğunu biliyor musunuz?
Siz de kloroz sorununun (demir eksikliği, magnezyum vb.) tedavisi olmadığını düşünüyor musunuz?
Demir eksikliği (kloroz) ile başa çıkmak için modern ve hızlı çözümleri biliyor musunuz?
Bu tartışmada, bu demir eksikliği (kloroz) veya ağaç yapraklarının sararması sorununu ve bu sorunu çözmek için en modern çözümleri kapsamlı ve eksiksiz bir şekilde ele alacağız.
kloroz nedir?
Bitkilerin yeşil organlarında (özellikle yapraklarda) yeşillik miktarının keskin bir şekilde azalmasına ve klorofil kaybına kloroz denir. Bu durumda damarlar yeşile döner ve diğer kısımlar sararır. Kloroz temelde bir hastalık değil, fotosentezde etkili olan elementlerin (demir, magnezyum vb.) eksikliğidir. Bu eksikliklerin karşılanmaması durumunda bitkinin bir kısmının veya tamamının kaybına neden olabilir. Şiddetli kloroz genellikle kalıcı mahsullerde (meyve bahçelerinde) görülür, ancak sera mahsulleri ve açık alan gibi diğer mahsullerde bolca görülür.
Kloroz ile nekroz arasındaki fark nedir?
Klorozun aynı zamanda nekroz olarak da adlandırıldığı birçok kez olmuştur. Burada, bu iki kategorinin tamamen farklı olduğunu belirtmeliyiz. İşleri netleştirmek için, aşağıda bu başlıkların her ikisini de kısaca tanımlayacağız:
Nekrozun tanımı:
yeşil organlardaki bitki hücrelerinin, özellikle yapraklardaki kaybına, aşağıdakilerden dolayı:
- hastalık
- İlaçlamada aşırı zehir veya gübre kullanımı
- Potasyum gibi bazı etkili elementlerin eksikliği nedeniyle hormonal dengenin tamamen veya kısmen bozulması
- Ve bunun gibi bitki hücrelerinin yok olmasına neden olan ve genellikle bu hücrelerin kahverengiye dönüştüğü durumlara nekroz denir.
Kloroz sorununun ana nedenleri
Bu oluşumun ve ağaçlarda yeşilliğin kaybolmasının temel nedeni demir ve magnezyum elementlerinin eksikliğidir. Bu şu durumda olur ki , Demir, tarım topraklarında en bol bulunan elementlerden biridir. Araştırmalara göre demir, tarım topraklarında en bol bulunan dördüncü elementtir.
Soru şudur: Yetiştirme döneminde bu elementin kökler tarafından emilme kabiliyeti kaybolduğunda bu demire ne olur?
Karşı karşıya olduğumuz gerçek şudur ki, öncelikle topraktaki tüm bu elementler kökler tarafından emilemez. İkincisi, kök çevresindeki çevre koşullarının ve kökün kendisinin değişmesi nedeniyle bu elementi emme yeteneği gün geçtikçe azalır.
Meyve bahçelerinde karşılaştığımız bir gerçek de ağaçların genellikle ilk dikim yıllarında demir noksanlığı belirtisi göstermemesidir. Ama zaman geçtikçe bu eksiklik kendini daha çok gösteriyor. Demir eksikliği (kloroz), elma bahçeleri gibi ağaçların birkaç yıl veya on yıllarca dayandığı meyve bahçelerinde bolca görülür.
Ağaçlarda sararma sorununun başlıca nedenleri
Kök çevresinde emilebilir demir eksikliği:
Kök çevresindeki demirin tamamı kök tarafından emilemez ve bahçe bitkilerinde, emilen demir arzının olmaması nedeniyle, bir süre sonra (birkaç yıl), köklerin çevresinde kullanılabilecek demir miktarı fiilen tükenecektir. (veya kökler tarafından emilemeyecekleri minimum seviyeye ulaşır).
Bu nedenle genç bahçelerde demir noksanlığı sorunu, toprak ciddi derecede demir noksanlığı olmadıkça kendini göstermez.
Köklerin etrafındaki toprağın pH ve EC’sinin arttırılması
Demir emilimi için çevre koşullarının uygun olması yani köklerin etrafındaki toprağın pH ve EC açısından kökler tarafından emilimi için optimal koşullarda olması gerekir.
Önemli Not:
Bahçelerde köklerin etrafındaki toprak için optimum pH = 6,5 ila 6,8
Bahçelerde kök çevresindeki toprak için optimum EC = 2000 microsiemens
Maalesef son yıllarda
- Tüketilen suyun pH ve EC’sinde artış
- Ortam sıcaklığını arttırmak (buharlaşma seviyesini arttırmak)
- Hayvan, kümes hayvanları veya kimyasal gübrelerin uygunsuz kullanımı
Toprakların, özellikle de köklerle yakın ilişkisi olan köklerin etrafındaki toprakların pH ve EC değerleri oldukça yükselmiştir. Bu artış köklerden demir ve magnezyum emiliminde keskin bir azalmaya neden olmuştur. Bu kısma daha yakından bakıldığında, ağaçlarda kloroz sorununun ortaya çıkmasındaki en önemli faktörün köklerin etrafındaki toprağın pH ve EC’sindeki artış olduğu sonucuna varabiliriz. Bu sorunu çözerek demir eksikliği (kloroz) sorununun büyük bir kısmı çözülmüş olur.
Yukarıdaki açıklamalara göre kök formda demir gübresi kullanımı ağaçların demir ihtiyacını karşılayabilir mi?
Toplanan tarla bilgilerine göre demir gübresinin açık tarlalarda en yaygın kullanım yöntemi olan kök şeklinde demir gübresi kullanımı şu anda ağaçların demir ihtiyacını hiçbir şekilde karşılamıyor. Çünkü önceki bölümlerde verilen açıklamalara göre çevre koşulları demir emilimine elverişli değildir ve kullanılan demir gübrelerinin çoğu köklerin etrafındaki toprakta bloke edilir (kökler tarafından emilemez). Burada değinilmesi gereken çok önemli bir nokta da şudur, Geleneksel demir gübrelerinde kullanılan şelatlama malzemesi genellikle kimyasal EDTA’dır. bu şelat maddesinin pH yediye (pH = 7) kadar çalışabilmesi dır ve Türkiye’deki çoğu tarım topraklarındaki yüksek pH (8’in üzerinde) nedeniyle, bu tür gübre pratik olarak etkinliğini kaybeder.
Geleneksel bahçelerde demir gübreleri neden kök şeklinde kullanılır?
Bu soruya cevap vermeden önce demir elementinin ağaçlarda nerelerde kullanıldığına bir göz atmakta fayda var. Bu element (demir) yaprakların yeşil kısmında bulunur ve fotosentez faaliyetlerinde ve besin üretiminde ana unsurlardan biridir. Bu nedenle demirin tüketildiği yer sebzelerin yaprakları ve organlarıdır.
Bunu bilerek, o zaman neden köklerde geleneksel olarak demir gübresi kullandık ve bunun avantajları ve dezavantajları nelerdir?
Sorunun ilk kısmına cevaben kök formda demir gübresi kullanılmasının temel sebebinin yapraktan ilaçlama şeklinde demir gübresi eksikliği olduğu söylenmelidir. Eskiden üretilen demir gübreleri yapraktaki gözeneklere göre bu gübrenin yapısının büyük olması nedeniyle içeriye giremez ve bu gübre bileşikleri yapraktan ilaçlama şeklinde kullanılsaydı yanmaya neden olurdu.
Demir gübresinin kök şeklinde kullanılmasının tek avantajı, bu gübrenin geçmişte köklerin etrafındaki toprakta görünüşte uzun süre kalıcı olması dır, Ne yazık ki, köklerin etrafındaki toprağın doğal koşullarının bozulması (pH ve EC’deki artış) nedeniyle, demir gübrelerinin çoğu daha başlangıçta topraktaki stabilize edici maddeler tarafından bloke edilir ve bu gübreyi daha sonra kullanmak için hiçbir şey kalmayacak.
Ağaçlardaki demir eksikliği (kloroz) sorunu çözülmezse ağaca ne olacak?
Meyve ağaçlarında demir noksanlığı sorununun (Kloroz) gelişim evreleri:
Bu hastalığın seyrine adım adım bakmak istersek şu sonuca varacağız:
- Yaşlı yapraklarda yeşilliğin azalması
- Yaşlı ve genç yapraklarda yeşillik miktarının azaltılması
- Yapraklarda sararma ve kurumaya başlama
- Yan dal parçalarının kurutulması
- Yan dallarda artan kuruluk
- Ana dalların kuruluğu
- Ağacın ölümü…..
Kloroz (demir eksikliği) bir hastalık mıdır?
Demir eksikliği veya kloroz kesinlikle bir hastalık değildir ,Aksine, gübre eksikliğidir. Bazı kaynaklarda bu noksanlığın (Kloroz) bir hastalık olarak anılmasının nedeni, çevre koşulları ile mücadele etmenin ve eksiklikleri gidermenin öneminden kaynaklanmaktadır. Çünkü bu eksiklikler giderilmezse eninde sonunda sadece ağaç değil, tarım toprağı da yok olacak ve bu ağacın yerine dikilen her ağaç bu sorundan (demir eksikliği) muzdarip olacak ve sonunda yok olacaktır.
Belki kloroz (demir noksanlığı) bir hastalık değildir ama ne yazık ki bu noksanlığın ağaçlara verdiği zarar uzun vadede bazı patojenik faktörlerden çok daha fazladır, çünkü bu problem eninde sonunda ağacın ölümüne sebep olacaktır.
Kloroz (demir eksikliği) sorununa modern çözümler
Neyse ki tüm diğer bilimler gibi tarım bilimi de son yıllarda önemli ilerlemeler kaydetmiştir ve tarımdaki bazı sorunları telafi etmek için yeni ve zararsız yöntemler icat ettiler. Geçmişte kloroz (demir noksanlığı) sorununu çözmek için farklı tipte demir gübrelerinin kullanım imkanı artırılmaya çalışılırken, şimdi demir gübrelerinin doğru kullanımı çevre koşullarının ve emilim gereksinimlerinin iyileştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Geçmişte tarımla uğraşanların tüm çabası, emme gücü yüksek ve etkisi hızlı olan gübreler üretmekti, Bu iş uzun vadede tarım topraklarının yok edilmesi pahasına olsa da, Ancak şimdi, demir gübrelerinin emiliminde ve etkinliğinde etkili faktörlerin belirlenmesindeki birçok ilerleme nedeniyle püskürtme ve diğer gübre ve zehirlerle karıştırma imkanına rağmen dayanma gücünü ve yüzde sıfır atık oranını arttırmak, bu sorunu çözmek ve bu sorunun kökünü çözmek için büyük adımlar atılmıştır.
Bu çözümleri açıklamanın kolaylığı için, bu çözümleri aşağıdaki iki bölüme ayırıyoruz:
- a) hızlı çözümler
- b) Orta vadeli çözümler
Hızlı çözümler:
Ağacın ciddi demir noksanlığından (kloroz) muzdarip olduğu durumlarda hızlı çözümler kullanmalıyız. Bu çözümler şunları sağlamayı içerir:
- Demir
- magnezyum
- Azot
- Manganez
Püskürtme yoluyla. Bununla birlikte yaprakların yeşilliğini kaybetme süreci durdurulacak ve ağaç yavaş yavaş normale dönecektir. Neyse ki, sadece püskürtme özelliğine sahip olmakla kalmayan, aynı zamanda bu gübrelerin birlikte kullanılabileceği modern gübreler var. Birkaç gübre solüsyonu kullanmak ve ağacın ihtiyaç duyduğu tüm elementleri sağlamak, sadece demir elementi sağlamaktansa kloroz sorunuyla başa çıkma açısından hızlı, derin ve kalıcı bir etki yaratabilir. Yapraktan yapılan bu uygulamanın tekrarlanma sıklığının kloroz oluşumuna bağlı olduğunu açıklamak gerekmektedir. Ancak 15 ila 20 gün arayla en az 2 kez kullanmak daha iyidir.
Orta vadeli çözümler
Yukarıda bahsedildiği gibi demirin köklerden emilememesinin en temel sebepleri şunlardır:
- Köklerin etrafındaki toprağın pH ve EC’sini arttırmak
- Kök büyüme ve gelişme eksikliği
- Toprakta organik madde eksikliği (özellikle köklerin etrafındaki toprakta)
– Köklerin etrafındaki toprakta besin maddelerinin (özellikle demir, magnezyum vb.) eksikliği dır. Bu sorunları çözmek için en modern çözüm köklerin etrafındaki toprağı restore etmektir. Bu yöntemde yukarıda bahsedilen tüm eksiklikler ve problemler bir anda ve eş zamanlı olarak giderilmekte ve sadece kökler ve toprak standart şartlara dönmekle kalmamakta, aynı zamanda aşağıdaki gibi hareketsiz elementlerin emiliminde belirleyici rol oynayan turgor basıncı da uygulanmaktadır: demir, magnezyum, kalsiyum vb. kök ve ağaç yapısında da canlandırır.